28 Şubat 2021

Uçak Elemanları ve Havacılık Disiplini (Ders 1)

İHA Tasarımı Nasıl Yapılır” başlıklı makalemizde sizlere İHA tasarımı yaparken ihtiyacınız olacak temel uçak bilgilerini de anlatacağımızdan bahsetmiştik. Tüm bu bilgileri artık sitemizin “temel uçak bilgileri” kategorisinden bulabilirsiniz. Kategorimiz sürekli güncellenmekte olduğundan ihtiyaç duyduğunuz bilgiler için bizi takipte kalmanızı öneririz. Ayrıca sitemizde bulamadığınız bilgiyi sitemizde yer alan iletişim kanalları vasıtasıyla veya sosyal medya hesaplarımızdan bizimle iletişime geçerek sorabilirsiniz. Bu bağlamda sizlere ilk ders olarak uçak elemanları ve havacılık disiplininden bahsedeceğiz. Bu makalemizi okuduğunuzda temel uçak elemanlarını ve ne işe yaradıklarını, ayrıca temel havacılık disiplinini öğrenmiş olacaksınız.

Temel Uçak Elemanları

Her uçak tipinin ihtiyaçlarına göre farklı tür elemanları olabilir. Lakin hepsi genel itibariyle temel elemanlara sahiptir. Mesela aşağıdaki resimde Airbus havacılık şirketine ait olan geniş gövdeli A380 yolcu uçağının elemanları görülmektedir.

Ana ve Yan Elemanlar - A380
A380 – Uçak Elemanları

Aşağıdaki resimde ise klasik bir VLA (çok hafif uçak) tipi uçağın elemanları gösterilmektedir. Bu resimde bu elemanların İngilizce ve Türkçe karşılıklarını bulabilirsiniz.

Ana ve Yan Elemanlar - VLA
VLA – Uçak Elemanları

İki farklı uçak tipi için verdiğimiz örnekler incelendiğinde ikisinin de kendi ihtiyaçlarına göre özelleşmiş elemanları olduğu gibi ortak elemanlarının da olduğunu kolaylıkla görülebilir. İşte bu ortak elemanlar uçağın temel elemanlarıdır ve bunlar genel itibariyle aşağıdaki gibi sıralanabilir (Türkçe terminolojisi verilen bu elemanların İngilizce karşılıkları parantez içinde görülebilir, bazılarının türkçe terminolojide karşılığı olmadığından direk İngilizce’leri verilmiştir).

  • Kanat (wing)
  • Yatay kuyruk (horizontal stabilizer)
  • Yatay dümen (elevator)
  • Dikey kuyruk (vertical stabilizer)
  • Dikey dümen (rudder)
  • Flap
  • Aleron (aileron)
  • Spoiler
  • Slat
  • Uçak gövdesi (fuselage)
  • Kokpit (cockpit)
  • Motor (engine)
  • İniş takımı (landing gears)

Yukarıda sıralanan bu temel elemanlar genel itibariyle her uçakta bulunur. Lakin hepsi aynı anda her tip hava aracında mevcut olmayabilir. Mesela yarışmalar için tasarlanan mini İHA’larda slatlar genel itibariyle bulunmaz. Kokpit ise hiçbir İHA sınıfında bulunmayan bir elemandır.

Aşağıdaki NASA’nın sitesinden alınmış resimde temel uçak elemanları ve uçak üzerindeki konumları görülebilir.

uçak elemanları temel fonksiyonları
Temel Fonksiyonlar – Uçak Elemanları

Temel Uçak Elemanlarının Fonksiyonları

Bu makalemizde temel uçak elemanlarının görevlerini sizlere özetle aktaracağız lakin yeri geldikçe hepsinden detaylı olarak bahsedilecektir.

Kanat (Wing)

Uçağın taşıma üreten ana parçasıdır. Kanadın sahip olduğu özel profil sayesinde kanat etrafından akan hava akımı uçağın ihtiyaç duyduğu taşımayı üretir.

Yatay Kuyruk (Horizontal Stabilizer)

Esas amacı uçağın yunuslama (pitch) haraketi yönünde dengeyi sağlamak olan kontrol elemanıdır. Uçağın burnunun aşağı-yukarı yönde hareket etmesini önleyerek onu düz tutmayı sağlar.

Yatay Dümen (Elevator)

Uçağın yunuslama (pitch) hareketini kontrol eden elemandır. Yatay kuyruğun arka kısmı üzerinde bulunan bu küçük ve hareketli eleman pilot veya kontrolcü tarafından kontrol edilerek uçağın yunuslama hareketi yapması sağlanır.

Dikey Kuyruk (Vertical Stabilizer)

Dikey kuyruğun esas amacı uçağın sapma (yaw) hareketi yönünde dengeyi sağlamaktır. Uçağın sağ-sol hareketi yapmasını engelleyerek onun düz uçuşuna devam etmesini sağlar.

Dikey Dümen (Rudder)

Dikey kuyruğun arka kısmı üzerinde bulunan hareketli elemandır ve uçağın sapma (pitch) hareketinden sorumludur. Pilot veya kontrolcü tarafından kontrol edilerek uçağın sapma (sağ-sol) hareketi yapmasını sağlar.

Flap

Temel görevi kanadın kamburluğunu arttırarak kanat taşıma katsayısını arttırmak olan elemandır. Uçağın firar kenarında bulunur ve genellikle uçağın inişi ve kalkışı sırasında açılır. Çünkü uçaklar bu sırada düşük hızdadırlar ve daha yüksek taşıma katsayısına ihtiyaç duyarlar.

Aleron (Aileron)

Kanat üzerine konumlandırılan hareketli bir elemandır. Pilot veya kontrolcü tarafıdan kontrol edilerek uçağın yuvarlanma (roll) hareketini gerçekleştirmesini sağlar.

Spoiler

Hava aracının hareketli elemanlarındandır ve kanat üzerinde bulunur. Açılmasıyla birlikte hava aracı üzerindeki sürüklenme kuvvetini arttırır ve kanat üzerindeki akış spoiler tarafından bozularak kaldırma kuvveti azaltılır.

Slat

Genel itibariyle flaplarla aynı mantıkta çalışırlar ve kanadın hücum kenarında bulunurlar. Açıldıkları zaman kanat taşıma katsayısını arttırarak daha düşük hızlarda uçmaya imkan verirler.

Uçak Gövdesi (Fuselage)

Genellikle görev yükünü taşıyan ve uçağın diğer bütün elemanlarını bir araya getiren elemandır.

Kokpit (Cockpit)

İnsanlı hava araçlarında pilot tarafından uçağın yönetildiği ve kontrol edildiği yerdir.

Motor (Engine)

Hava aracı içi gerekli itkiyi üreten elemandır. Havacılık motorları genede içten yanmalı jet motorlardır. Lakin yarışmalar için yapılan mini İHA’larda daha çok elektrikli motorlar kullanılmaktadır.

İniş Takımı (Landing Gears)

Uçağın yerde hareket etmesini ve yere iniş yapmasını sağlar. Sürüklenmeyi azaltmak için genellikle uçuş boyunca kapalı tutulur.

Havacılık Disiplini

Hava aracı tasarımı yapmak çoklu disiplin ve takım çalışması gerektiren bir iştir. Havacılık disiplini temel anlamda aerodinamik, itki, yapısal, aviyonik ve yazılım gruplarından oluşur. Tabi ki yapılan hava aracı sisteminin türüne göre bu gruplar genişletilebilir. Aşağıdaki resimde uçak tasarımı yapmak için oluşturulmuş havacılık disiplini gruplarının bir örneği verilmiştir.

Havacılık disiplini grupları - Uçak tasarımı
Havacılık Disiplini – Uçak Tasarımı

Bu makalemizde sizlere uçak elemanları ve havacılık disiplininden bahsettik. Bu konular İHA tasarımınızı yaparken bilmeniz gereken önemli bilgiler arasındadır. Diğer önemli bilgiler için sitemizi takipte kalın.

Benzer Haberler

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Takipte Kal

1,561TakipçilerTakip Et
1,921TakipçilerTakip Et
1,000AboneAbone Ol
- Reklam -

En Son Haberler